Filmy solidarność, fotografia

Jet to dokument o polskim fotografie Erazmie Ciołku, który fotografował słynne postacie "Solidarności" w latach osiemdziesiątych.

W Uzaku (ostatniej części tryptyku, na który składają się jeszcze Kasaba i Chmury w maju) miejscem spotkania bohaterów Ceylana jest Stambuł. Grana przez Emina Topraka postać młodego mężczyzny, który w poprzednich filmach marzył o ucieczce z prowincji, wreszcie decyduje się na porzucenie rodzinnego miasteczka. Zamierza znaleźć pracę na statku, wyruszyć w podróż, zacząć prawdziwe życie. Swoją przedłużającą się wizytą najpierw zaskakuje, a potem drażni wielkomiejskiego krewnego. Jest nim żyjący samotnie artysta (grany przez Muzaffera Özdemira), odcięty od azjatyckich korzeni. Jemu również przyjdzie rozliczyć się z własnym niespełnieniem. W Stambule pada śnieg. To rzadkie zjawisko. Stambulski śnieg jest gęsty i mokry, spada z nieba wielkimi płatkami na palmy i meczety. Bohater grany przez Topraka traci swój sen o mieście, traci złudzenia, nie udaje mu się bowiem niczego osiągnąć. Miasto go odrzuca. Jest zatopione w mglistej bieli niczym nieistniejąca nigdy Atlantyda. Jest też ruchliwe, wypełnione ludźmi, światłami, przedmiotami, które nie wiadomo do czego służą. Bohater nie znajduje w nim swojego miejsca, ani przestrzeni, która ułatwiłaby mu realizację marzeń. Ambiwalentna, milcząca relacja kuzynów uosabia istotę tureckości, melancholijne rozdarcie pomiędzy tradycją a współczesnością, nadzieją a rozpaczą. Film został poświęcony pamięci Emina Topraka, zmarłego śmiercią samobójczą w grudniu 2002 roku.

Akcja filmu rozgrywa się w 1981 roku, na kilka miesięcy przed masakrą górników w Kopalni Węgla Kamiennego Wujek (o której Kutz opowiedział w swoim późniejszym obrazie Śmierć jak kromka chleba). Jej bohaterem jest Tomasz Siwek (Zbigniew Zamachowski) – członek PZPR i pracownik elektrociepłowni, w której zarabia na życie jako nosiwoda. Ponieważ ma dobry kontakt z robotnikami przełożeni proszą go, by szpiegował swoich kolegów – członków Solidarności. Skuszony obietnicą wczasów w Bułgarii Tomasz wyraża zgodę, kiedy jednak trafia na opozycyjny wiec daje się ponieść entuzjazmowi tłumu i przyłącza się do protestów, co nie uchodzi uwadze ani jego partyjnych zwierzchników ani rozpędzającym protestujących milicjantom. W jednej z chwili z donosiciela Siwek staje się niemalże bohaterem opozycji. Jego nielojalność nie pozostaje bez konsekwencji. Już następnego dnia Tomasz zostaje aresztowany. Przesłuchujący go funkcjonariusze obiecują mu wolność, jeśli zdradzi, którzy z robotników wzięli udział w manifestacji. Czy Siwek po raz kolejny zdecyduje się na współpracę?