Filmy filozof

Początek XVI wieku. Leonardo da Vinci zostaje oskarżony o zamordowanie swojej muzy, Caterine da Cremony. Podczas przesłuchania snuje opowieść, w której ujawnia historie stojące za swoimi kolejnymi dziełami.

Truposz jest historią młodego człowieka, historią duchowo-cielesnej ucieczki przez nieznaną krainę. Jest druga połowa dziewiętnastego wieku. William Blake podąża w kierunku najdalej położonego posterunku na wschodniej granicy. Zagubiony i paskudnie ranny napotyka przedziwnego, wyjętego spod prawa Indianina imieniem Nikt, który ze względu na zbieżność imion jest przekonany, że spotkał jednego z nieżyjących członków Brytyjskiego Stowarzyszenia Umarłych Poetów. Czas płynie, a Blake z pomocą Indianina przeżywa chwile radości i przemocy. Wbrew własnej naturze okoliczności zmieniają go w zaszczutego banitę, w mordercę, w człowieka, którego cielesna powłoka powoli przestaje istnieć. Ciśnięty pomiędzy okropieństwa i chaos otaczającej go rzeczywistości, szeroko otwartymi oczami obserwuje kruchość określającą zakres istnienia. To tak, jakby po przebiciu się przez taflę szkła wynurzyć się po drugiej stronie i ujrzeć całkiem inny, nieznany, nierealny świat.

Kostiumowy film przygodowy, baśń fantastyczna czy może typowy film „płaszcza i szpady” z elementami komedii? Tak czy inaczej (albo i wszystko w jednym) to jeden z najbardziej znanych polskich filmów na Zachodzie. Źródłem adaptacji jest tu bowiem powieść szkatułkowa (taka, gdzie każda kolejna historia wywodzi się z poprzedniej) poety, żołnierza, filozofa i podróżnika Jana Potockiego, a która dopiero 34 lata po ukazaniu się we Francji doczekała się polskiego wydania. Powieść to równie niezwykła, jak niezwykły był jej autor. A opowiada o losach młodego hiszpańskiego kapitana, Alfonsa van Wordena, który jako potomek potężnego rodu ma się wykazać odwagą i honorem, a w zamian dowie się, do jak wielkich rzeczy został wybrany. Opowieść to mistyczna, z wieloznacznymi pytaniami o celu ludzkiej egzystencji, filozofią, ale i z racjonalną interpretacją humanistyczną. Zarówno nasz bohater, jak i widz, zostają zmuszeni do myślenia, do opowiedzenia się za którąś z interpretacji. W całej tej fantastyczno-mistycznej otoczce opowieść ta dotyczy bowiem rzeczy bardzo ważnych dla każdego człowieka.

Film opowiada o grupie przyjaciół – nauczycieli w szkole średniej, zainspirowanych teorią, że skromna dawka alkoholu w organizmie otwiera umysły na otaczający nas świat. Gdy rozpoczynają eksperyment, starając się utrzymać stały poziom alkoholu we krwi przez cały dzień pracy, nie spodziewają się że będzie miał bardzo rożne skutki dla każdego z nich.

Ekranizacja pełnej zagadek, paradoksów i zmartwień powieści Czechowa, którą z powodzeniem można nazwać zarówno najbardziej pesymistyczną, jak i optymistyczną ze wszystkich jego powieści. W centrum fabuły – opartej na prawdziwych wydarzeniach – znajduje się historia ordynatora szpila psychiatrycznego, który zostaje jego pacjentem. Lekarz Andriej Jefimowicz Ragin ze swoją samotnością, dystansem, refleksją staje się tym samym jedną z kluczowych postaci, nie tylko twórczości Czechowa, ale i całej literatury światowej XX wieku. Scenariusz filmu napisany według powieści zachowuje trzon oryginalnej fabuły, jednak autorzy świadomie przenieśli jej akcję we współczesne czasy. Zdjęcia do filmu w nowatorski paradokumentalny sposób nakręcone zostały w prawdziwym szpitalu dla chorych psychicznie.

Rok 1914. Pierwszy dzień i pierwsza noc I wojny światowej. Przy drodze do małego galicyjskiego miasteczka stoi karczma, tytułowa Austeria, prowadzona przez starego, mądrego Żyda Taga. Znajdują w niej schronienie pierwsi uciekinierzy zagrożeni kozackim pogromem. Są wśród nich bogaci, wyemancypowani Żydzi z miasteczka. Są chasydzi - mistycy i fanatycy religii, nie zdający sobie sprawy z tego, co się wokół dzieje. Na tle tej barwnej zbiorowości rysuje się wyrazista postać Taga, filozofa i wolnomyśliciela, mającego świadomość nadciągającej katastrofy. Pełen trzeźwego sceptycyzmu otacza wszakże ciepłem i serdecznością wszystkich, których jego Austeria przygarnęła na tę noc. Przeczuwa, że z nadejściem dnia nadejdzie także zagłada.

Cała fabuła filmu opiera się na luźno połączonych ze sobą rozmowach różnych ludzi, znajomych bądź też nie, na praktycznie każdy temat. Slackerzy rozmawiają o życiu, miłości, książkach, anarchii, świecie, który ich otacza i który, teoretycznie, ich nie potrzebuje. Slacker jest to bowiem amerykańskie określenie na dorosłego człowieka, który nic nie robi, ale zachowuje się jakby wiedział wszystko.

Prawdziwa historia znanej dobrze w Polsce pisarki i filozofki Iris Murdoch oraz jej męża Johna Bayley'a pisarza i historyka literatury. Film oparty jest na wspomnieniowych książkach Bayley'a "Iris: A Memoir" i "Elegy for Iris". Poznali się jako nauczyciele na Oxfordzie. Ona wykładała filozofię, on literaturę angielską. Przeżyli wspólnie ponad 40 lat. Kiedy Iris zachorowała na Alzheimera John Bayley zaczął pisać wspomnienia o ostatnich latach ich wspólnego życia. Początkowo ukazywały się w odcinkach w „Timesie", potem w formie książek. Film jest z obrazem ich pierwszych i ostatnich wspólnych lat. Odgrywająca rolę dojrzałej Iris Murdoch - Judi Dench powiedziała o ich małżeństwie, że byli jak dwie połówki tego samego jabłka. On gotował, robił zakupy. Ona pisała. Oboje świetnie tańczyli i grali w pokera. Uwielbiali podróżować.

Wenecja, osiemnasty wiek. Giacomo Casanova, słynny uwodziciel, awanturnik i pisarz, spotyka Francescę Bruni, pierwszą kobietę, która skutecznie opiera się jego zalotom. Nie chce się przyznać sam przed sobą, że zakochał się od pierwszego wejrzenia w nieprzystępnej dziewczynie. Musi jednak stawić czoło nie tylko niespodziewanemu uczuciu, ale też wysłannikowi Inkwizycji, biskupowi Pucciemu, którego ambicją jest oczyszczenie Wenecji z siejących zgorszenie wolnomyślicieli – takich jak Casanova.

Tytyłowy całkowiecie niepoprawny człowiek to Victor Vauthier (Jean-Paul Belmondo) - inteligentny oszust, wcielający się w fikcyjne osoby, aby wyłudzić od swoich bezbronnych ofiar pokaźne sumy pieniędzy. Jest przystojny, czarujący, dowcipny i błyskotliwy, czuje się więc w swoim fachu jak ryba w wodzie. Dlatego kiedy wychodzi z więzienia, bez wahania postanawia powrócić do nielegalnej profesji. Wszystko idzie gładko, jak poprzednio - bohater zmienia wcielenia niczym kameleon - jednej chwili jest ogrodnikiem, by za moment zostać prawnikiem czy prywatnym detektywem. Życie naciągacza jednak zmienia się diametralnie, kiedy poznaje urokliwą policjantkę, Marie-Charlotte (Geneviève Bujold). Na domiar złego dla naszego bohatera jej ojcem jest kustoszem miejscowego muzeum. Muzeum, z którego Victor z kumplami po fachu ma zamiar wykraść bezcenny tryptyk El Greka. Film jest zgrabnym połączeniem klasycznej komedii oraz kryminału z wartką akcją, dużą dawką humoru i doskonałymi dialogami.