Filmy stancja

Lata 90. XIX wieku w Królestwie Polskim to okres wzmożonej rusyfikacji. Marcin, syn szlachcica, daje się wciągnąć przez nauczycieli i dyrekcję gimnazjum w „naukową” działalność propagującą ideę panslawizmu – ukrytą formę rusyfikacji. Swoje zniewolenie dostrzega dopiero w atmosferze działań patriotycznych inspirowanych przez nowego kolegę, Bernarda Zygiera, wyrzuconego ze szkoły w Warszawie za działalność w konspiracyjnych kołach młodzieżowych.

Zabór austriacki, rok 1893. Dziesięcioletni Henryk trafia do szkoły w Krakowie. Ale nie w szkole, tylko na stancji u baronowej von Golz przechodzi edukację patriotyczną i obywatelską lojalistów. Jednak Henryk nie ulega ich wpływom, wraz z kolegami ze szkoły składa przysięgę na wierność ojczyźnie i walczy z nie lubianym nauczycielem języka niemieckiego. W szkole chłopcy są szykanowani, baronowa wymawia Henrykowi stancję...

Tadeusz ma problem z okazaniem uczuć Kazi, którą skrycie kocha. Wymyśla więc fortel, dzięki któremu może zbliżyć się do dziewczyny, a także służyć pomocą jej matce – podając się za swego młodszego brata, Wacusia, zatrzymuje się u nich na stancji. Grając dwie role, często znajduje się w kłopotliwych sytuacjach, a apogeum nadchodzi, gdy Wacusiem zaczyna się interesować pewna dama z towarzystwa.

Serial podąża tropami trzech współistniejących w oryginale wątków książki: dzieciństwo Marcina Borowicza, dziejów Andrzeja Radka, wreszcie losów młodzieńczej miłości Marcina i Biruty. Pierwsze sceny oglądamy oczami młodego, załamanego śmiercią matki chłopczyka, samotnego wśród obcych ludzi w odpychającej chłodem szkole w Klerykowie. Tym łatwiej staje się ofiarą zaborczych rusyfikatorów.

Władek Seretny, chłopak z wiejskiej rodziny, jedzie na egzamin wstępny do szkoły teatralnej. Nie pomogły punkty za pochodzenie. Nie zdał egzaminu, a od komisji dowiedział się po recytacji poezji, że nie ma wiedzy, kultury i jest postacią mało wyrazistą. Chłopak nie przyznaje się rodzicom do porażki. Mówi, że nie dostał akademika, więc ojciec pomaga mu, pisząc do znajomego, aby przyjął go na stancję. Profesorka dykcji poleca mu prywatne lekcje, a stary profesor zachęca do pracy nad sobą i obiecuje pomoc. Władek znajduje zatrudnienie w teatrze jako goniec, uczęszcza na prywatne lekcje dykcji oraz interpretacji tekstów. Czy jego wysiłki przyniosą sukces na następnym egzaminie?